Geschiedenis | History
De geboorte van de Scheveningseweg
Tot de tweede helft van de 17e eeuw was de enige verbinding tussen Den Haag en Scheveningen via een zandpad. Stel je de slopende reis voor die de Scheveningse vissersvrouwen moesten maken om hun vis naar de markt te brengen. Ze moesten zware manden dragen en door het zand lopen. In 1653 bedacht Constantijn Huygens, secretaris van stadhouder Frederik Hendrik en zijn zoon Willem II, een plan om een verharde weg naar Scheveningen aan te leggen en diende hij een beleidsdocument in bij het Haagse bestuur. Als één van de voordelen van een dergelijke weg noemde hij dat het voor de Hagenaars gemakkelijker zou zijn om van de frisse zeelucht te genieten. Hij benadrukte dat de ‘arme slaven van Scheveningen’ een veel gemakkelijkere reis zouden hebben als ze over de verharde weg zouden lopen met hun manden vol vis. Hij suggereerde ook dat minder tijd onderweg wonderen zou doen voor de versheid van de vis. Ondanks deze argumenten zag het stadsbestuur pas het licht toen Huygens zijn plan tien jaar later voor de tweede keer presenteerde. Op 5 december 1665 werd de weg van Den Haag naar Scheveningen – de huidige Scheveningseweg – geopend.
The birth of the Scheveningseweg
Until the second half of the 17th century, the only way to go between The Hague and Scheveningen was by means of a sandy path. Imagine the gruelling journey the Scheveningen Fisherwomen had to make to take their fish to the market. They had to carry heavy baskets and walk through the sand. In 1653, Constantijn Huygens, secretary to stadholder Frederik Hendrik and his son Willem II, came up with a plan to build a paved road to Scheveningen and submitted a policy document to the authorities of The Hague. As one of the advantages of such a road, he mentioned that it would be easier for the ‘Hagenaars’ to enjoy the fresh sea air. He stressed that the “poor slaves of Scheveningen” would have a much easier journey walking the paved road with their baskets full of fish. He also suggested that less time on the road would do wonders for the freshness of the fish. Despite these arguments, city authorities only saw the light when Huygens presented his plan a second time – ten years later. On December 5th 1665, the road from The Hague to Scheveningen – nowadays Scheveningseweg – was opened.
Tol innen
Voor de aanleg van deze weg zijn vier miljoen stenen gebruikt en de kosten waren zeer hoog. Er werd besloten tol te heffen, waarvan de vissersvrouwen waren vrijgesteld. Andere weggebruikers moesten betalen, of ze nu met de bus of te voet reisden. Voetgangers konden de tol niet ontlopen, omdat de weg was omzoomd met twee meter hoge bermen. Om de tol te innen, richtte de stad een tolpoort op, samen met een aangrenzend tolhuis. Dit tolhuis staat nog steeds op de oorspronkelijke plaats, maar kleiner. Een deel van het tolhuis werd in 1864 verwijderd toen de door paarden getrokken tramlijn werd aangelegd. Een ander deel van het gebouw werd weggehaald toen de elektrische tram dubbelsporig werd. In 1924 werd het tolpoortje verplaatst naar de Kerkhoflaan. In 1880 eiste de stad 20.000 gulden aan tol, maar als gevolg van de stadsuitbreiding in de 19e eeuw waren er andere wegen naar Scheveningen aangelegd. Hierdoor kon het verkeer de tol vermijden. Daarom werd het in 1888 stopgezet.
Collecting Toll
Four million bricks were used to construct this road and the costs were very high. It was decided to charge a toll, from which the fisherwomen were exempt. Other road users had to pay, whether they travelled by coach or on foot. Pedestrians couldn’t escape toll, because the road was lined with two-meter-high berms. To collect the toll, the city erected a tollgate, along with an adjacent tollhouse. This tollhouse is still on its original site, although smaller. A portion of the tollhouse was removed in 1864 when the horse-drawn tram line was constructed. Another section of the building was taken away when the electric tram became double tracked. In 1924, the tollgate was relocated to Kerkhoflaan. In 1880, the city collected 20.000 guilders in tolls but as a result of urban expansion in the 19th century, other roads to Scheveningen had been constructed. This allowed traffic to avoid the toll. So, in 1888 it was discontinued.
Afbeelding 1: Door Cornelis Elandt – Rijksmuseum Amsterdam, CC0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=45179216
Afbeelding 2: Door Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, CC BY-SA 4.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=23534887
De Oude Tol 